Zabrze Republiką Marzeń

On 7 czerwca 2016 by Bruno Schulz

Bruno Schulz - plakat Rafala OlbińskiegoUrodzony w 1892 roku w Drohobyczu i bestialsko przez hitlerowców w roku 1942,Bruno Schulz to jeden z najciekawszych i najbardziej niezwykłych twórców europejskich XX wieku. Polski pisarz pochodzenia żydowskiego, grafik i malarz, słynący z niezwykłej wyobraźni, bardzo bliskiej wyobraźni Franza Kafki, jest twórcą wciąż niedocenianym i nieznanym. Pozostawił po sobie dwa tomy opowiadań, które stały się literacką sensacją. Większość jego spuścizny spłonęła lub została zniszczona w czasie II wojny światowej. Fenomen Schulza właściwie istnieje jedynie w świecie elit. Zachwycają się nim filmowcy tej klasy, co Wojciech Has, Pedro Almodóvar, David Lynch, pisarscy nobliści Gunter Grass czy Czesław Miłosz.

Wystawa „W stronę Schulza”, którą chcemy Państwu zaprezentować, jest niepowtarzalną okazją poznania fenomenu tego twórcy. W tym międzypokoleniowym dialogu, który otwierał m.in. Rok Polski na Ukrainie i w Izraelu biorą udział mistrzowie malarstwa, rzeźby, fotografii i grafiki, teatru i filmu.  Wystawa „W stronę Schulza” ze względu na udział znakomitych artystów jest ważną lekcją historii sztuki oraz ze względu na pochodzenie Schulza krzewi ducha tolerancji. Każda edycja tego multimedialnego przedsięwzięcia, któremu towarzyszy muzyka Jerzego Satanowskiego przygotowywana jest przez innego scenografa stąd jej niepowtarzalność i nieustanne zainteresowanie mediów. To artystyczny dialog, do którego zaprosiliśmy najwybitniejszych polskich twórców różnych pokoleń: Kiejstuta Bereźnickiego, Jerzego Dudę-Gracza, Edwarda Dwurnika, Andrzeja Dudzińskiego, Stasysa Eidrigevičiusa, Jerzego Kalinę, Janusza Kapustę, Tadeusza Kantora, Franciszka Maśluszczaka, Adama Myjaka, Rafała Olbińskiego, Franciszka Starowieyskiego i innych. Wiele prac zostało przygotowanych specjalnie na naszą wystawę.

Dla zaproszonych artystów dzieło Schulza jest niczym kłębek, z którego snują opowieści, wplatając w nie świat własnych wizji i metafor. Kiejstut Bereźnicki zachowuje u siebie klimat żydowskich miasteczek, mamy też jego portret artysty w pracowni, a jedno z płócien znakomicie koresponduje z wierszem Tadeusza Różewicza „W świetle lamp filujących’’ poświęconego Schulzowi. Edward Dwurnik to przede wszystkim „Panorama Drohobycza” z widoczną postacią Schulza. Przedstawiamy również prace trzech polskich „nowojorczyków” Andrzeja Dudzińskiego (pastele), Janusza Kapusty (rysunki i grafiki) i Rafała Olbińskiego. „Portret Schulza” Olbińskiego jest to jedyny czarno-biały plakat w dorobku tego najsłynniejszego na świecie polskiego plakacisty i malarza. Wizerunek Schulza przygotował i inny mistrz plakatu, Waldemar Świerzy.

Zabrze. Kopalnia Guido/foto UM Zabrze

Zabrze. Kopalnia Guido/foto UM Zabrze

Temat dominacji kobiety nad mężczyzną ujmuje w rysunkach Franciszek Starowieyski. Specjalnie z okazji tej wystawy do tematyki Schulzowskiej powrócił po ponad 30 latach Franciszek Maśluszczak, który właśnie z Schulza robił dyplom na warszawskiej ASP. Jeden z wizerunków Schulza stworzył dla nas słynny rzeźbiarz Igor Mitoraj.

Na ekspozycji oprócz malarstwa, grafiki i rzeźby jest bezpośrednie odniesienie do świata filmu. Prezentujemy tu bowiem kadry i projekty scenografii Allana Starskiego do filmu „Republika marzeń”, a także wykonane na gipsowych tabliczkach prace jednego z najwybitniejszych artystów kina animowanego, Piotra Dumały. Świat fotografii reprezentuje Ryszard Horowitz. Są też prace Tadeusza Kantora, jednego z największych twórców XX-wiecznego teatru, który swym słynnym spektaklem „Umarła klasa“ złożył hołd właśnie Schulzowi.

Znajdą też Państwo litografie prac samego Brunona Schulza, które stały się punktem odniesienia do całej ekspozycji. Wystawa „W stronę Schulza” ma szansę udowodnić, że o świecie Schulza można rozmawiać w sposób nowoczesny, intrygujący i wciągający. A wielki w tym udział Agaty Dudy-Gracz, jednej z najciekawszych artystek współczesnego teatru, o fascynujacej wyobraźni, która zechciała zostać narratorem plastycznym naszej opowieści.

Projekt „W stronę Schulza” Fundacji Republika Marzeń ma już swoją historię i renomę. Prezentowany był z dużym powodzeniem w największych muzeach w Polsce, w tym w Muzeum Narodowym w Gdańsku, Krakowie, Kielcach, na Zamku Królewskim w Warszawie i w Lublinie. Otwierał Rok Polski w Tel Awiwie oraz na Ukrainie (Odessa, Lwów) pokazywaliśmy go też w czeskiej Pradze, chcąc potwierdzić pokrewieństwo dusz Brunona Schulza i Franza Kafki.

W zabrzańskiej odsłonie znalazło się kilkanaście nowych prac i kilku nowych autorów. A studenckie judaica Jerzego Dudy-Gracza teraz po raz pierwszy pokazywane są publicznie.Każda odsłona naszej wystawy obfituje w wydarzenia artystyczne: koncerty,spektakle, spotkania z pisarzami.

Edycja w Zabrzu ma swój szczególny wymiar. Oczarowani magią miasta, oraz zachwyceni otwartością Pani Prezydent Małgorzaty Mańki-Szulik, postanowiliśmy rozciągnąć naszą opowieść na cały sezon, który przebiegać będzie pod hasłem „Zabrze Republiką Marzeń”. Inauguracją stanie się wystawa „W stronę Schulza” w Galerii Muzeum Miejskiego Café Silesia. A potem świat drohobyckiego artysty będzie można odnaleźć także w innych obiektach, choćby starej kopalni, nieczynnym od lat Hotelu Admirals Palast, Teatrze Nowym, Łaźni łańcuszkowej. Na cześć Witolda Wojtkiewicza – ulubionego malarza Schulza, chcemy uruchomić „Cukiernię Ciast Trujących”, ożywić Schulzowską „Xięgę bałwochwalczą”.

Zapraszamy Państwa na Sezon z udziałem najwybitniejszych artystów, którzy jak wiadomo – w Zabrzu czują się jak szczególnie oczekiwani goście. Razem z nimi podążać będziemy w stronę Schulza aż do 12 lipca 2017 roku, by wspólnie obchodzić jego 125. urodziny.

Jan Bończa-Szabłowski

Comments are closed.